Aan het woord is architect Ruben Merkx van Modulo Milieustraten. Hij krijgt regelmatig de vraag wat dat nu eigenlijk inhoudt, het circulair ontwerpen van een milieustraat. In deze blog geeft hij antwoord op deze en andere vragen over circulair ontwerpen. Dat is meer dan een traditioneel ontworpen milieustraat een ‘groen sausje’ geven. Zo veel wordt uit zijn verhaal wel duidelijk.
Wat is circulair ontwerpen?
“Circulair ontwerpen betekent slim ontwerpen, met het oog op de toekomst. In een circulaire economie werkt onze leefomgeving werkt als één groot ecosysteem. Door alle verschillende fases heen blijven materialen in de kringloop. Wat in de ene fase gebeurt heeft invloed op alle andere. Met circulair ontwerpen is het daarom belangrijk om op de tekentafel er niet een paar onderdelen uit te lichten, maar te kijken naar álle aspecten samen (zie de afbeelding boven, red.). Het samenspel van alle factoren speelt een rol: Denk aan het verminderen van materiaalgebruik door compact te ontwerpen, of een zo lang mogelijke én hoogwaardige levensduur. Dit heeft niet alleen voordelen als een gebouw in gebruik is, maar in ook in de fase daarna. Dan gaat het bijvoorbeeld om hergebruik van het totale bouwwerk of delen daarvan.”
Waar houd je bij een circulair ontwerp rekening mee?
“Ik zie in de praktijk veel ontwikkelingen op het gebied van afval. Men begint steeds meer de waarde te zien van het afval: het zijn weer grondstoffen voor iets nieuws. Het is belangrijk dat een milieustraat kan meebewegen met alle veranderingen, denk aan een toename van het aantal fracties of toenemende bezoekersaantallen. Bij het ontwerpen van milieustraten houden we daarom rekening met de mogelijkheid voor uitbreidingen of aanpassingen in de toekomst. Een ontwerp met een betonnen kuil op het terrein is bij veranderingen veel lastiger aan te passen dan wanneer gebouwdelen letterlijk kunnen worden opgepakt en verplaatst.”
Hoe houd je rekening met modulair en demontabel bouwen?
“Vanwege de flexibiliteit ontwerpen we zoveel mogelijk met gestandaardiseerde en demontabele elementen. Deze worden aan elkaar gekoppeld met losmaakbare verbindingen. Al in het ontwerpproces kiezen we voor het toepassen van onderdelen of elementen die eenvoudig losmaakbaar zijn en zonder kwaliteitsverlies opnieuw gebruikt kunnen worden. Door standaardisatie zijn de elementen uitwisselbaar en behouden ze waarde. Er hoeft niet te worden gesloopt.”
Welke rol speelt compact bouwen?
‘Ruimte is schaars. Daarom is het belangrijk het beschikbare grondoppervlak zo efficiënt mogelijk te gebruiken. Dat kan door een circulaire milieustraat te ontwerpen met een hoog bordes (2,6 tot 3,0 meter). Dubbelgrondgebruik biedt de mogelijkheid om functies uit het programma van eisen te combineren. De ruimtes onder het bordes kunnen dan worden gebruikt voor verschillende activiteiten. Omdat het benodigde grondoppervlak zo tot een minimum wordt beperkt, is ook de milieu-impact kleiner. Door compact te bouwen is er ook minder materiaal en energie nodig, en zorgt over het algemeen voor een zo laag mogelijke CO2-uitstoot.’
Waarom is circulair ontwerpen van een milieustraat meer dan een ‘groen sausje’?
‘In de praktijk zie ik nog vaak dat milieustraten op een traditionele manier worden ontworpen. Te grote bordessen die onnodig veel oppervlakte innemen en conventioneel worden gebouwd. Er gaat dan vaak een ‘groen sausje’ overheen om het ontwerp toch duurzaam of circulair te kunnen noemen. Gefundeerde en gefixeerde wanden en daken worden dan bijvoorbeeld bekleed met gerecycled materiaal. Maar dat voldoet daarmee niet aan de circulaire ontwerpprincipes. Bij toekomstige veranderingen moet de wand of het dak dan namelijk worden gesloopt. Verantwoorde demontage voor hergebruik elders kan dan niet meer. Ook andere belangrijke circulaire aspecten komen niet helemaal goed uit de verf. Er is dan bijvoorbeeld niet nagedacht over flexibiliteit of is er relatief veel onderhoud nodig. Ook is het niet altijd mogelijk om een milieustraat aan te passen. Sloop is de enige optie waarbij veel materiaal verloren gaat. Zo’n ontwerp valt dan zeker niet onder de noemer circulair bouwen, het heeft alleen een groen sausje.’
Meer weten?
Lees dan ook:
De milieustraat in ontwikkeling – het slimme bordes
Ontwerpen in 3D helpt gemeenten juiste keuzes te maken
Droombeeld circulair ambachtscentrum: “Denk buiten de bestaande kaders”
Over Modulo Milieustraten
Modulo Milieustraten is het kenniscentrum en de specialist in het circulair ontwerpen en circulair bouwen van milieustraten, grondstoffen- en circulaire ambachtscentra en depots voor klein chemisch afval. De bordessen bestaan uit gestandaardiseerde, modulaire betonelementen. Daardoor kunnen ze makkelijk worden aangepast, verplaatst en opnieuw gebruikt. Modulo geeft een inruilgarantie op nieuw gebouwde milieustraten. Modulo biedt een totaalconcept. Wij adviseren gemeenten en afvalinzamelaars/reinigingsdiensten ook bij de ontwikkeling van hun nieuwe milieustraat en circulair ambachtscentrum. Hiervoor voeren wij haalbaarheidsonderzoeken uit en maken we ontwerpvarianten.
Wilt u meer weten over het circulair ontwerpen en circulair bouwen van milieustraten en circulaire ambachtscentra? Neem dan vrijblijvend contact op met Modulo Milieustraten, telefoon: (035) 5885454. Of volg het blog Care4Circulair op LinkedIn en blijf op de hoogte van alle ontwikkelingen.
